Οστεοαρθρίτιδα και σύγχρονες ενέσιμες θεραπείες

Οστεοαρθρίτιδα και σύγχρονες ενέσιμες θεραπείες

ΟστεοαρθίτιδαΗ οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή πάθηση των αρθρώσεων, χαρακτηρίζεται από φλεγμονή – φθορά των στοιχείων που αποτελούν μια άρθρωση και αφορά κυρίως στηρικτικές αρθρώσεις (γόνατα, ισχία). Αρχίζει από φθορά του αρθρικού χόνδρου, με την μορφή χονδροπάθειας σε νεώτερες ηλικίες και εκφύλισης σε μεγαλύτερες, που στην συνέχεια προσβάλει το υποχόνδριο οστό, τον αρθρικό υμένα και κατόπιν άλλες περιαρθρικές δομές όπως συνδέσμους και τένοντες.

Τα κυριότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο κατά την κίνηση αρχικά αλλά και σε ηρεμία σε προχωρημένα στάδια, ευαισθησία κατά την αφή ή την μάλαξη, δυσκαμψία με προοδευτικό περιορισμό του εύρους κίνησης, κριγμό κατά την κίνηση και τελικά παραμόρφωση της άρθρωσης είτε λόγω οστεοφύτων είτε τελικά με διαταραχή του άξονα της άρθρωσης.

Πόνος γόνατοςΗ διάγνωση γίνεται κλινικά και επιβεβαιώνεται με απεικονιστικές εξετάσεις (δυναμικές ακτινογραφίες, μαγνητική τομογραφία) ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί διαγνωστική αρθροσκόπηση. Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η παχυσαρκία, συγγενείς ή επίκτητες – τραυματικές παραμορφώσεις της άρθρωσης, ανισοσκελία, βαριά σωματική καταπόνηση στην εργασία, ρήξεις μηνίσκων ή χιαστών συνδέσμων, μυϊκή αδυναμία, κληρονομικό ιστορικό.

Στα αρχικά στάδια η θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει:

• απώλεια βάρους
• ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της άρθρωσης
• βάδισμα τουλάχιστον 3-4 ώρες την εβδομάδα
• φυσικοθεραπεία
• υποστηρικτικές συσκευές (νάρθηκες, μπαστούνια, περιπατητικά βοηθήματα, ανατομικοί πάτοι κ.ά.)
• τοπικές θεραπείες (παγοθεραπεία, κρέμες ή διαλύματα μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων)
• απλά αναλγητικά
• μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη που έχουν όμως αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες

Αν όμως ο ασθενής δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις μορφές θεραπείας, τότε σαν ενδιάμεσο στάδιο πριν από μια χειρουργική επέμβαση εξατομικευμένης ολικής αρθροπλαστικής, μπορούμε να εφαρμόσουμε την πλέον σύγχρονη συντηρητική προσέγγιση στην αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας, τις συνδυασμένες ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος υψηλού μοριακού βάρους, χονδροϊτίνης, κολλαγόνου και PRP (αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια και αυξητικούς παράγοντες).

Ο ρόλος του υαλουρονικού οξέος στην άρθρωση

Υαλουρονικό οξύΤο υαλουρονικό οξύ είναι μια φυσικά παραγόμενη ουσία στο αρθρικό υγρό που παρέχει λίπανση και προστασία στην άρθρωση. Το υαλουρονικό οξύ, λόγω της σημαντικής ιξώδους υφής του, παρεμβάλλεται ανάμεσα στις αρθρικές επιφάνειες και λειτουργεί σαν λιπαντικό αλλά και απορροφά τους κραδασμούς που εξασκούνται κατά την κίνηση της άρθρωσης, ιδιαίτερα στις φορτιζόμενες αρθρώσεις. Σαν λιπαντικό, το υαλουρονικό οξύ επιτυγχάνει, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, συντελεστή τριβής 0,02 και λιγότερο. Το υαλουρονικό οξύ χρησιμεύει ακόμη και για την απορρόφηση των δυνάμεων που εξασκούνται πάνω στον αρθρικό χόνδρο κατά την έντονη κίνηση της άρθρωσης. Η μεγάλη ιξωδοελαστικότητα του μορίου του που οφείλεται στον όγκο του, το μεγάλο μοριακό βάρος του και την διάταξη των μορίων του στο χώρο, του επιτρέπει να παρεμβαίνει μεταξύ των αρθρικών επιφανειών, σαν πλαστικό σώμα, να αποθηκεύει ενέργεια στο δίκτυό του και να απορροφά τους κραδασμούς.

Το υαλουρονικό οξύ ακόμη αποτελεί και δομικό συστατικό των πρωτεογλυκανών, των μορίων δηλαδή που ευρίσκονται μέσα στον αρθρικό χόνδρο, κατακρατούν νερό και ενισχύουν την ελαστικότητα του αρθρικού χόνδρου. Η παρουσία του βοηθά στην σύνθεση και συσσωμάτωσή τους. Χωρίς τις πρωτεογλυκάνες ο αρθρικός χόνδρος χάνει την ελαστικότητά του, αποκτά σε κάθε κίνηση της άρθρωσης ρήγματα και τελικά καταστρέφεται οδηγώντας στην οστεορθρίτιδα.

Ένας επιπλέον ρόλος του υαλουρονικού οξέος είναι να μεταφέρει μικρού μοριακού βάρους μεταβολίτες και τροφικά συστατικά, κυρίως σάκχαρο από το αρθρικό υγρό στον αρθρικό χόνδρο αλλά και άχρηστα μεταβολικά παράγωγα του μεταβολισμού των χονδροκυττάρων, διαμέσου του αρθρικού υγρού, προς το αγγειακό δίκτυο του αρθρικού υμένα για να αποβληθούν από τον οργανισμό. Η μεταφορά αυτή υποβοηθείται από την κίνηση της άρθρωσης. Το υαλουρονικό οξύ διαθέτει επίσης αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες τροποποιώντας την φλεγμονώδη αντίδραση, μόνο όμως όταν διαθέτει μεγάλο μοριακό βάρος.

Με την πάροδο της ηλικίας αλλά και κάτω από την επίδραση διαφόρων εξωγενών παραγόντων, στις αρθρώσεις όχι μόνο δημιουργείται μείωση της παραγωγής υαλουρονικού οξέoς αλλά και αυτό το λίγο που παράγεται έχει μικρό μοριακό βάρος. Η μείωση του μοριακού του βάρους βαθμιαία προκαλεί μείωση της ιξωδοελαστικότητάς του και των ρεολογικών, αμυντικών και τροφικών ιδιοτήτων του. Η άρθρωση δεν προστατεύεται πλέον και προοδευτικά καταστρέφεται δημιουργώντας τις εκφυλιστικές βλάβες της οστεοαρθρίτιδας.

Ενέσεις υαλουρονικού οξέοςΤρίτη ηλικία και υγεία αρθρώσεωνΤα παράγωγα υαλουρονικού οξέος υψηλού μοριακού βάρους, κολλαγόνου και χονδροϊτίνης που χορηγούμε με την ένεση ενισχύουν την σύσταση του αρθρικού υγρού, λιπαίνουν την άρθρωση, μειώνουν τον πόνο και συμβάλλουν στην προστασία του χόνδρου καθυστερώντας την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας. Η ανακούφιση από τα συμπτώματα ποικίλλει αλλά γενικά είναι της τάξης των 6-12 μηνών και οι ενέσεις μπορούν να επαναληφθούν. Υπάρχουν διάφορα σκευάσματα υαλουρονικού οξέος, με διαφορετικές ιδιότητες και χαρακτηριστικά, και ο θεράπων ορθοπαιδικός μπορεί να καθοδηγήσει στην σωστή για κάθε ασθενή επιλογή.

Τα αποτελέσματα βελτιώνονται με την συνδυασμένη χορήγηση PRP (αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια και αυξητικούς παράγοντες).

PRP – αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια και αυξητικούς παράγοντες

Αιμοπετάλια και αυξητικοί παράγοντεςΑυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια είναι μια συγκέντρωση των ανθρώπινων αιμοπεταλίων σε μικρό όγκο πλάσματος. Τα αιμοπετάλια είναι το μέσο για την διαβίβαση των αυξητικών παραγόντων (PDGF, TGF-β, IGF, EGF, VEGF κ.ά) που επάγουν τον πολλαπλασιασμό ινοβλαστών, οστεοβλαστών και ενδοθηλιακών κυττάρων, με σκοπό την προώθηση και την επιτάχυνση της επούλωσης των σκληρών και μαλακών ιστών, λειτουργώντας δηλαδή σαν ένα δίκτυο επικοινωνίας μεταξύ των κυττάρων και έχουν τόσο άμεσες όσο και έμμεσες επιπτώσεις στα βλαστοκύτταρα, χονδροκύτταρα και σε άλλες πιο ώριμες σειρές κύτταρων.

Το αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (PRP) περιέχει επίσης ινική, φιμπρονεκτίνη και βιτρονεκτίνη που δρουν ως μόρια κυτταρικής προσκόλλησης για οστεοποίηση, ως μήτρα για την σύνθεση οστίτη ιστού, συνδετικού ιστού και επιθηλιακής μετανάστευσης. Η τοπική έγχυση ενεργοποιημένων αιμοπεταλίων στην περιοχή του τραυματισμού ενισχύει και πολλαπλασιάζει την φυσιολογική διαδικασία επούλωσης του ανθρώπινου σώματος. Συγκεκριμένα, επιταχύνεται η επαναγγείωση της τραυματισμένης περιοχής και τελικά η αναδόμηση και αναγέννηση του τραυματισμένου ιστού, ενώ ταυτόχρονα παρέχεται και αντιμικροβιακή προστασία.
PRP centrifugePRP orthopaedicsPRP orthopaedics 2
Η αυτόλογη θεραπεία με πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια – PRP έχει αξιολογηθεί σε διάφορες ιατρικές ειδικότητες ήδη από τα μέσα της δεκαετίας το 1990 ενώ στην ορθοπαιδική και αθλητιατρική χρησιμοποιούνται με επιτυχία σε πολλές παθήσεις των μαλακών ιστών, των οστών και του χόνδρου όπως:

• σε μυϊκές θλάσεις μη ανταποκρινόμενες σε συνήθη συντηρητική θεραπεία.
• σε συνδεσμικές κακώσεις αρθρώσεων (ποδοκνημική, γόνατο, αγκώνας) λόγω τραυματισμών και διαστρεμμάτων
• σε οξείες αλλά και χρόνιες τενοντίτιδες αχιλλείου, τετρακεφάλου, στροφικού πετάλου ώμου κ.ά. με εντυπωσιακά αποτελέσματα
• στην έξω και έσω επικονδυλίτιδα του αγκώνα
• σε παθήσεις του αρθρικού χόνδρου όπως στην χονδροπάθεια της επιγονατίδας, στις αρχόμενες οστεοχόνδρινες βλάβες και στην οστεοαρθρίτιδα

Ορθοπαιδικός υπέρηχοςΓια την παρασκευή του PRP απαιτούνται μόνο 8 ml αίματος το οποίο φυγοκεντρείται σε ειδικό σωληνάριο με αντιπηκτικό και θιξοτροπική γέλη (gel) ώστε να επιτευχθεί διαχωρισμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων από το πλάσμα και το κυτταρικό ίζημα αιμοπεταλίων. Η διαδικασία είναι άσηπτη, ασφαλής και αποτελεσματική και διαρκεί μόνο 10 λεπτά. Μπορεί να ανακτηθεί σχεδόν το 100% των αιμοπεταλίων από το πλήρες αίμα και να συμπυκνωθεί σε 1 έως 5 ml αυτόλογου πλάσματος, ανάλογα με την απαιτούμενη συγκέντρωση αιμοπεταλίων και την περιοχή ή την άρθρωση που εφαρμόζεται η θεραπεία. Το επίπεδο των ερυθρών και λευκών αιμοσφαιρίων είναι δραστικά μειωμένο σε ποσοστό έως και 98%. Κατόπιν τα αιμοπετάλια «ενεργοποιούνται» με χλωριούχο ασβέστιο, ώστε να εκκριθούν άμεσα οι αυξητικοί παράγοντες.

Συνήθως πραγματοποιούνται 1-2 εγχύσεις PRP με απόσταση μεταξύ τους περίπου 4-6 εβδομάδες, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται υπερηχογραφική καθοδήγηση. Συστήνεται η αποφυγή χρήσης αντιφλεγμονωδών, αλκοόλ και καπνίσματος για μερικές μέρες πριν και μερικές ημέρες μετά την έγχυση, γιατί μειώνουν την δράση των αυξητικών παραγόντων. Μετά την έγχυση, τα συμπτώματα μπορεί να οξυνθούν για κάποιες ημέρες αλλά μετά από μια εβδομάδα η δράση των αυξητικών παραγόντων οδηγεί σε ύφεση των συμπτωμάτων. Η δράση του PRP συνεχίζεται για 4 ως 6 εβδομάδες, με καθημερινή βελτίωση.

Ρωτήστε μας στην orthopaedics.net.gr για όλους τους τρόπους που χρησιμοποιούμε για την βελτίωση ή και την διατήρηση της υγείας των αρθώσεών σας.

Visit Us On FacebookVisit Us On LinkedinVisit Us On TwitterVisit Us On Google Plus